Κρήτη

Η Κρήτη είναι το μεγαλύτερο και πολυπληθέστερο νησί της Ελλάδας και το πέμπτο σε έκταση μεγαλύτερο της Μεσογείου. Πρωτεύουσα είναι το Ηράκλειο, που περιλαμβάνει γειτονικά νησιά και νησίδες. Η Κρήτη είναι σημαντικό κομμάτι οικονομίας και πολιτισμού της Ελλάδας, διατηρώντας τα δικά της πολιτισμικά στοιχεία. Μοναδικός τόπος, κατοικημένος από τα αρχαία χρόνια, όπου άκμασε ο Μινωικός πολιτισμός (3000 π.Χ.-1400 π.Χ.), ένας από τους πρώτους πολιτισμούς της Ευρώπης, με κυριότερα κέντρα του την Κνωσό, την Κυδωνία και τη Φαιστό. 

Η Κρήτη είναι ένα πολύχρωμο μωσαϊκό μυθολογίας, ιστορίας, περήφανων κατοίκων, βουνών, φαραγγιών και ακτογραμμών. Τα κομμάτια αυτά σχηματίζουν τη μοναδική και μαγική εικόνα του μεγαλύτερου ελληνικού νησιού. Αποτελεί έναν από τους δημοφιλέστερους προορισμούς διακοπών για Έλληνες και ξένους. 

Η Κρήτη είναι μία από τις 13 περιφέρειες της Ελλάδας, με τέσσερις ενότητες, Ηρακλείου, Λασιθίου, Ρεθύμνης και Χανίων. Οι κυριότερες πόλεις της Κρήτης είναι το Ηράκλειο, τα Χανιά, το Ρέθυμνο, η Ιεράπετρα, ο Άγιος Νικόλαος, το Γάζι Ηρακλείου, η Σητεία, οι Μοίρες, το Τυμπάκι, η Χερσόνησος, ο Κίσσαμος, τα Μάλλια και οι Αρχάνες. 

Στη Κρήτη μιλιέται η Κρητική διάλεκτος, η μακροβιότερη ελληνική διάλεκτος. Υπάρχει μεγάλη παράδοση στη μαντινάδα και στην παραδοσιακή μουσική, με χαρακτηριστικά όργανα πρωτίστως τη κρητική λύρα και το λαούτο και δευτερευόντως το βιολί, το μαντολίνο και την ασκομαντούρα. Μεγάλη παράδοση υπάρχει και στο χορό, με αρκετά είδη να θεωρούνται συνέχεια αρχαίων χορών. Οι πιο γνωστοί χοροί σήμερα είναι ο σιγανός, ο πεντοζάλης, ο χανιώτης, η σούστα και ο μαλεβιζιώτικος. Χαρακτηριστική είναι και η κρητική φορεσιά, που φοριέται από τα παραδοσιακά χορευτικά συγκροτήματα. 

Σημαντική είναι η συνεισφορά της Κρήτης στον ελληνικό αλλά και παγκόσμιο πολιτισμό. Κρητικοί συγγραφείς έχουν προσφέρει πολλά με γνωστότερους τον Βιτσέντζο Κορνάρο και τον Νίκο Καζαντζάκη που προτάθηκε 3 φορές για Νόμπελ λογοτεχνίας, αλλά και τον βραβευμένο με Νόμπελ Οδυσσέα Ελύτη. Κατά τη διάρκεια της Αναγέννησης, η Κρητική σχολή ζωγραφικής επηρέασε τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο. 

Την άγρια πανίδα του νησιού  αποτελούν ο ασβός (άρκαλος στα κρητικά), η νυφίτσα, η ζουρίδα (πετροκούναβο), ο σκαντζόχοιρος, η μυγαλή, ο μυωξός, διάφορα είδη ποντικών και αρουραίων και πολλά είδη νυχτερίδας. Τα νερά της Κρήτης φιλοξενούν μεγάλο αριθμό θαλάσσιων θηλαστικών, όπως φυσητήρες, φάλαινες, δελφίνια και μεσογειακές φώκιες. Στον ουρανό της πετά ένας μεγάλος αριθμός αρπακτικών πτηνών, από τους απειλούμενους γυπαετούς και χρυσαετούς, και τον μεγαλύτερο αριθμό όρνεων στην Ευρώπη. Επίσης, οι ακτές του νησιού αποτελούν σημαντικό καταφύγιο για θαλάσσιες χελώνες καρέτα καρέτα ή δερματοχελώνες. 

Τη σφραγίδα της στην παγκόσμια επιστημονική κοινότητα, έχει αφήσει και η Κρητική Διατροφή που συνδέεται άμεσα με τα προϊόντα που παράγει. Η κρητική διατροφή αποτελεί σύμμαχο της καλής υγείας και μακροζωίας, γιατί δείχνει το δέσιμο των ανθρώπων με τη φύση. Η αποτελεσματικότητα της οφείλεται στην υψηλή περιεκτικότητα των τροφών σε αντιοξειδωτικά, ω3 λιπαρά, μονοακόρεστα λιπαρά οξέα και φυτικές ίνες, που μειώνουν τον κίνδυνο σοβαρών ασθενειών, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, η παχυσαρκία, τα καρδιαγγειακά και ο καρκίνος. Οι Κρητικοί συνήθιζαν να τρώνε πολλά λαχανικά, όσπρια, πλήρη δημητριακά, φρούτα και ασκούνταν πάρα πολύ. Ο τρόπος ζωής τους, τους ανάγκαζε να δουλεύουν αρκετές ώρες στα χωράφια, να περπατάνε μέχρι και 15 χιλιόμετρα την ημέρα και να κάνουν διάφορες χειρωνακτικές εργασίες, γεγονός το οποίο τους διατηρούσε σε συνεχή δραστηριότητα. Κρέας έτρωγαν σπάνια μόνο στις μεγάλες γιορτές. Η διατροφή αυτή ήταν απλή και περιελάμβανε κυρίως: 

Το ελαιόλαδο, το οποίο συμβάλει στη σημαντική μείωση των καρδιοπαθειών, στην τόνωση μυών και οστών του ανθρωπίνου σώματος, το κρασί η χρήση του μειώνει τα καρδιαγγειακά επεισόδια κατά 20 έως 60%, και δρα ως αντιφλεγμονώδες και αντισηπτικό, ενώ προκαλεί ευεξία, το μέλι που είναι μια γλυκαντική ουσία πλούσια σε βιταμίνες και αντιοξειδωτικές ουσίες, τα κρητικά τυριά γραβιέρα, κεφαλοτύρι, τυροζούλι, ανθότυρος μαλακός & σκληρός, μυζήθρα και ξινομυζήθρα. 

Η κρητική διατροφή περιλαμβάνει ακόμη, ψωμί και παξιμάδι όπου οι ίνες που περιέχει το κρητικό παραδοσιακό ψωμί βοηθούν στην καλύτερη λειτουργία του εντέρου και στη σωστή λειτουργία του νευρικού συστήματος και λαχανικά με άφθονες φυτικές ίνες, αρκετές ποσότητες βιταμινών και άλλες θρεπτικές ουσίες, απαραίτητες για τον άνθρωπο. Ακόμη τα φρούτα που έχουν σημαντικές θρεπτικές και αντιοξειδωτικές βιταμίνες για τον οργανισμό. Το κυριότερο φρούτο που δεν λείπει από κανένα κρητικό τραπέζι είναι το πορτοκάλι, γνωστό για την πολύτιμη βιταμίνη C που προφυλάσσει τον οργανισμό από διάφορες ασθένειες. 

Ακόμη σημαντικό ρόλο παίζουν τα χόρτα,  τα αρωματικά φυτά και τα βότανα όπως το σταμναγκάθι, η αγριοαγγιναριά, η ρίγανη, ο βασιλικός, το φασκόμηλο, ο βάλσαμος, το δενδρολίβανο, η μαντζουράνα, το θυμάρι, ο έροντας, η μέντα, η δάφνη και το χαμομήλι.  Αυτά αποτελούν  περισσότερο από το 85% ενός υγιεινού καθημερινού κρητικού διαιτολογίου, ενώ αντίθετα η παραγωγή και η κατανάλωση αυγών, γάλακτος , κρέατος , ψαριών και άλλων ζωικών προϊόντων αποτελεί το υπόλοιπο.

Προϊόντα από Κρήτη